Get Adobe Flash player

Böbrek Taşları

Böbrek taşı böbreklerin içerisinde çeşitli maddelerin kristalizasyonu ( taşlaşması) sonucu oluşan maddelerdir.

Taşların çoğunluğunu, kalsiyum oksalat taşları oluşturmakla beraber, bazıları da kalsiyum fosfat, ürik asit veya diğer kimyasal maddelerden oluşabilirler. Bu taşlar böbrekte kalabilir, büyüyebilir veya böbrekten hareket ederek böbrekleri mesaneye bağlayan üreterlere düşebilir.

Böbrek Taşları Kimlerde Olur?

Erkeklerde kadınlara göre daha sıklıkla oluşur ( oran 3:1). Dünyada her yerde ve her iklimde görülebilmektedir. Sıcak mevsimlerde daha sık oluştuğu gözlenmektedir ( vücudun su kaybının daha fazla olmasına bağlı olduğu düşünülmektedir). Diyetin taş oluşumunda önemli bir faktör olduğu kabul edilmiş olmakla beraber bazı taşların oluşumunda daha fazla olarak önem kazanabilmektedir.

Kimlerde, neden taş oluştuğu sorularının cevapları oldukça karışıktır . Birçok karmaşık faktör çeşitli kimyasal maddelerin böbrek içerisinde kristaller oluşturarak taşlaşmaya neden olabilmektedirler. Bunların arasında anlaşılması en kolay olan faktör vücudun su içeriğinin değişiklikleridir. Vücudu, böbrek taşı yapmaya yatkın olan birisi, vücudundan fazla su kaybederse (sıcak havalarda aşırı terleme vb.), yeterli miktarda su içmezse, idrar daha yoğun olacak ve içerdiği kimyasal maddeler de daha kolayca kristalleşebilecektir. Bunun tam tersi olarak da iyi sıvı alan bir kişide taş oluşumu oldukça zorlaşmaktadır. Bunun dışında taş oluşumunda etkili diğer faktörlere bakıldığında bunların arasında vücud metabolizması, diyet veya hastalık gelmektedir.

Ne Şikayetler Olabilir?

Böbrekte yerleşmiş bir taş dayanılmaz derecede ağrı yapabileceği gibi hiç veya çok az da ağrı yapabilir. Taş üreter denilen kanallara düşebilir ve bu durumda şiddetli ağrı yapma ihtimali daha artmaktadır. Hangi taşların daha az hangilerinin ise daha fazla ağrıya neden olabileceğini tahmin etmek zordur. Ağrı gelip geçici olabilir. Genellikle belin alt tarafında ve taşın olduğu yan tarafta olmak üzere olur ve bazen de karna doğru yayılabilir.

Tedavi Seçenekleri

Birçok taş kendiliğinden düşer. Küçük boyuttaki taşların çoğuna kendilerinin düşebilmeleri için gerekli şans tanınmalıdır. Genellikle taşların tedavisi ilgili taşın yerleşimi ve boyutuna göre değişmektedir.Taşınızı tam olarak görüntüleyebilmek amacı ile tomografi, ultrason ve IVP gibi radyolojik incelemeler yapılmaktadır. Eğer taşınız kendiliğinden düşemeyecek şekilde ise birçok tedavi seçenekleri mevcuttur. Son birkaç yıla kadar, böbrek taşları için sıklıkla açık ameliyat yapılmakta iken günümüzde  teknolojik gelişmele sayesinde taşkırma (ESWL) , minimal invazif  ( üreteroskopi, RIRS gibi kesi olmaksızın veya PCNL gibi birkaç cm lik kesiden yapılabilen) tedaviler sayesinde açık taş cerrahisi nadir hale gelmiştir.

ESWL (Taş Kırma tedavisi):

Bu tedavi metodunda, şok dalgaları vücud dışarısından sıvı bir ortamdan geçirilerek, taşa uygulanarak taşın kırılması sağlanmaktadır. Taş, vücuda hasar vermeden kırıntılar haline getirilerek vücudun bu ufak parçacıkları atması sağlanır.

Üreteroskopi

Bu teknik, idrar borusunda mesaneye ve buradan da dar olan üreterlere teleskop ile girilerek direk görüş altında, buradaki taşın parçalanması veya direkt olarak çıkarılması işlemidir. Bu tedavinin fleksible üreteroskop ve laser yardımı ile böbrek taşlarına uygulanmasına da RIRS ( retrograd intrarenal cerrahi) adı verilir.

Perkütan Taş Kırma (PCNL)

Sırttan birkaç cm lik bir kesiden  teleskop ile böbreğe  girilerek, yine görüş altında taşa müdahale edilmesi işlemini içermektedir. Taşlar çok büyük değillerse böbrek içinden direkt alınabilirken boyuları artınca laser, pnömotik veya ultrasonik enerjiler kullanılarak yerinde parçalanıp dışarı alınabilirler. Bu teknik genellikle büyük taşlar için kullanılmaktadır.

Açık Cerrahi

Günümüzde yukarıda kullanılan yeni teknikler sayesinde daha az oranlarda açık taş cerrahisi uygulanmaktadır. Eğer siz bu gruba giriyorsanız doktorunuz bunu nedenlerini size açıklayacaktır.

Tekrar Taş Oluşumunu Engellemek

Eğer ağrı ile beraber seyreden bir böbrek taşı tecrübeniz olmuşsa, büyük olasılıkla bir daha taş oluşmasını engellemek için ne yapmanız gerektiği sorusunu soruyorsunuzdur. Tüm dünyada kabul edilen en önemli tedbir, mümkün olduğu kadar vücuda su alınmasıdır. Kristalize olarak taş oluşumuna neden olacak kimyasal maddelerin konsantrasyonlarını azaltarak bu ihtimali azaltmaktadır.

Bunun dışında taş oluşumundaki mekanizma oldukça karmaşıktır. Bu taşınızın kimyasal içeriğine, kan ve idrar biokimyanıza ve diyetinize bağlıdır.  Taş analizi ve 24 saatlik idrar analizi yöntemleri ışığında tekrarlayan taş oluşumu nedenleri incelenir ve nedene yönelik tedavi ile hastanın tekrar taş oluşturma riski minimalize edilir. Doktorunuz bu konuda çeşitli testler isteyebilir ve bunlara göre size tedavi önerebilir.